ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η λογοθεραπεία είναι ο επιστημονικός κλάδος που ασχολείται με την πρόληψη, αξιολόγηση και θεραπευτική αντιμετώπιση δυσκολιών που αφορούν την επικοινωνία, τον λόγο, την ομιλία, τη φωνή και τη σίτιση/κατάποση.

Κατά την παιδική ηλικία, η ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων ακολουθεί μια αναπτυξιακή πορεία, με σημαντικές όμως ατομικές διαφοροποιήσεις. Όταν οι δυσκολίες επιμένουν, επηρεάζουν την καθημερινή επικοινωνία ή αποκλίνουν σημαντικά από τα αναμενόμενα αναπτυξιακά ορόσημα, είναι χρήσιμη η λογοθεραπευτική αξιολόγηση.

Πότε μπορεί να χρειάζεται λογοθεραπευτική αξιολόγηση;

Ένα παιδί μπορεί να παραπεμφθεί για αξιολόγηση όταν παρουσιάζει:

καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας
δυσκολίες στην κατανόηση ή/και έκφραση του λόγου
περιορισμένο λεξιλόγιο ή δυσκολία στη δημιουργία και οργάνωση προτάσεων
αρθρωτικές ή φωνολογικές δυσκολίες, με αποτέλεσμα η ομιλία να μην είναι εύκολα κατανοητή
δυσκολίες στην αφήγηση, την περιγραφή και την οργάνωση του προφορικού λόγου
δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία και την πραγματολογία
διαταραχές στη ροή της ομιλίας, όπως ο τραυλισμός
διαταραχές φωνής
δυσκολίες που αφορούν τη μάσηση, τη σίτιση ή/και την κατάποση.

Λογοθεραπευτική παρέμβαση μπορεί επίσης να είναι απαραίτητη σε παιδιά με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (DLD), γενετικά σύνδρομα ή άλλα νευροαναπτυξιακά προφίλ, όταν υπάρχουν δυσκολίες στην επικοινωνία, τον λόγο, την ομιλία ή τη σίτιση.

Λογοθεραπευτική αξιολόγηση

Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στην άρθρωση ή στην ικανότητα του παιδιού να παράγει σωστά συγκεκριμένους ήχους. Εξετάζει συνολικά πώς το παιδί κατανοεί, επεξεργάζεται και χρησιμοποιεί τη γλώσσα και την επικοινωνία στην καθημερινότητά του.

Ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες του παιδιού μπορεί να αξιολογούνται:

η κατανόηση του προφορικού λόγου
το εκφραστικό λεξιλόγιο
η μορφολογία και η σύνταξη
η άρθρωση και η φωνολογική οργάνωση
η αφηγηματική ικανότητα
η πραγματολογία και η κοινωνική επικοινωνία
η ροή της ομιλίας
η φωνή
οι στοματοκινητικές λειτουργίες
οι δεξιότητες σίτισης και κατάποσης, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Η διαδικασία περιλαμβάνει τη λήψη αναπτυξιακού ιστορικού, την κλινική παρατήρηση και, όπου ενδείκνυται, τη χρήση κατάλληλων δομημένων ή σταθμισμένων εργαλείων αξιολόγησης.

Εξατομικευμένη θεραπευτική παρέμβαση

Με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης διαμορφώνεται ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα, με συγκεκριμένους και λειτουργικούς στόχους.

Η παρέμβαση βασίζεται στις αρχές της τεκμηριωμένης κλινικής πρακτικής (evidence-based practice), δηλαδή στον συνδυασμό των καλύτερων διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων, της κλινικής εμπειρίας και των αναγκών και προτεραιοτήτων του παιδιού και της οικογένειάς του.

Ανάλογα με το αναπτυξιακό και επικοινωνιακό προφίλ του παιδιού, η θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να αξιοποιεί εξειδικευμένη γνώση και εκπαίδευση σε τομείς όπως:

Επαυξητική και Εναλλακτική Επικοινωνία (AAC) και PECS
αναπτυξιακές και αλληλεπιδραστικές προσεγγίσεις, όπως το DIR/Floortime
παιδιατρικές δυσκολίες σίτισης και δυσφαγία
αξιολόγηση και παρέμβαση σε στοματοκινητικές και στοματοαισθητηριακές λειτουργίες
Oral Placement Therapy, όπου υπάρχει συγκεκριμένη κλινική ένδειξη
εξειδικευμένες τεχνικές που αφορούν τη φωνή και τη φωνητική λειτουργία.

Η επιλογή της παρέμβασης δεν γίνεται αποκλειστικά με βάση μία διάγνωση ή μία συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδο. Προσαρμόζεται στο λειτουργικό προφίλ, τους θεραπευτικούς στόχους και την ανταπόκριση κάθε παιδιού.

Συνεργασία με την οικογένεια

Η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης δεν κρίνεται μόνο από την επίδοση του παιδιού μέσα στη θεραπευτική συνεδρία. Βασικός στόχος είναι οι δεξιότητες που κατακτώνται να μπορούν να μεταφέρονται και να χρησιμοποιούνται στην πραγματική ζωή.

Για τον λόγο αυτό, η συνεργασία και η καθοδήγηση της οικογένειας αποτελούν σημαντικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας. Όπου χρειάζεται, πραγματοποιείται επίσης συνεργασία με το σχολικό πλαίσιο και με άλλους επαγγελματίες που παρακολουθούν το παιδί.

Στόχος της λογοθεραπείας

Ο τελικός στόχος της λογοθεραπείας δεν είναι απλώς ένα παιδί να «μιλάει καλύτερα».

Είναι να μπορεί να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα, να κατανοεί και να γίνεται κατανοητό, να εκφράζει ανάγκες, σκέψεις και συναισθήματα και να συμμετέχει με μεγαλύτερη αυτονομία στις σχέσεις, στο παιχνίδι, στο σχολείο και στην καθημερινή του ζωή.

Η θεραπευτική διαδικασία οργανώνεται με σαφείς στόχους, συστηματική παρακολούθηση της προόδου και επαναξιολόγηση των αναγκών του παιδιού καθώς αυτό αναπτύσσεται.